ચોપડા પૂજન

ચોપડા પૂજન દિવાળીની ગુજરાતની આગવી પરંપરા છે, જેમાં હિસાબના નવા ચોપડા, ખાતાવહી અને ધંધાનાં સાધનોનું પૂજન થાય છે. પહેલાંના સમયમાં વેપારીઓ જૂના વર્ષના ચોપડા બંધ કરતા અને પૂજા કરીને નવા ચોપડા શરૂ કરતા. સમૃદ્ધિ માટે મા લક્ષ્મીની, શુભ શરૂઆત માટે ગણેશજીની અને ધનનો સમજદારીથી ઉપયોગ કરવાની બુદ્ધિ માટે મા શારદા એટલે કે સરસ્વતીની પૂજા થતી. નવા ચોપડામાં ‘શ્રી’ અને ‘શુભ-લાભ’ લખાય છે અને સાથિયો દોરાય છે. વેપારી પરિવારો પ્રાર્થના કરે છે કે નવું વર્ષ પ્રામાણિક મહેનત, સાચી સમજ અને હકની કમાણી લઈને આવે. આજે ઘણા ધંધાર્થીઓ ભગવાન સામે લેપટોપ, રજિસ્ટર કે ડિજિટલ હિસાબ પણ મૂકે છે, પણ ભાવ એ જ રહે છે કે કમાણીની શરૂઆત કૃતજ્ઞતા, શિસ્ત અને નીતિથી થવી જોઈએ. દિવાળી પછી તરત ગુજરાતી નવું વર્ષ બેસે છે, એટલે ચોપડા પૂજન ધંધાના એક વર્ષને ધાર્મિક રીતે વિદાય આપવાનો અને નવા વર્ષની તૈયારીનો અવસર પણ છે.

ભક્તિ, કુટુંબની પરંપરા અને આ દિવસ સાથે જોડાયેલા આધ્યાત્મિક કે મોસમી અર્થને કારણે ચોપડા પૂજનનું મહત્ત્વ છે.

નવા ચોપડા દિવાળી પહેલાં જ ખરીદી લેવાય છે. પૂંઠા પર કંકુ-ચોખાથી એક બાજુ ‘શુભ’ અને બીજી બાજુ ‘લાભ’ લખાય છે, અને વચ્ચે સાથિયો કરાય છે. પહેલું પાનું હાથે, શાહીથી લખાય છે. તેનું મુહૂર્ત સૂર્યાસ્ત પછીના પ્રદોષકાળમાં સાચવવામાં આવે છે.