ઓણમ

ઓણમ કેરળનો પાકની મોસમનો સૌથી મોટો તહેવાર છે, અને પ્રજાના લાડીલા રાજા મહાબલી સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલો છે. કથા એવી છે કે મહાબલી ઉદાર અને કુશળ અસુર રાજા હતા, અને તેમની વધતી શક્તિથી દેવો ચિંતામાં પડ્યા. ત્યારે ભગવાન વિષ્ણુ ઠીંગણા બ્રાહ્મણ વામનના રૂપે આવ્યા અને રાજા પાસે ત્રણ પગલાંમાં આવે એટલી જમીન માગી. મહાબલીએ હા પાડી. વામને વિરાટ રૂપ ધારણ કર્યું અને બે પગલાંમાં પૃથ્વી અને આકાશ માપી લીધાં. ત્રીજા પગલા માટે રાજાએ પોતાનું મસ્તક ધરી દીધું. રાજાની વચનનિષ્ઠા અને ભક્તિથી પ્રસન્ન થઈને ભગવાન વિષ્ણુએ મહાબલીને વખતોવખત પોતાની પ્રજાને મળવા પાછા આવવાનું વરદાન આપ્યું. ઓણમ એ જ આગમનની યાદમાં ઊજવાય છે. પૂકલમ નામની ફૂલોની રંગોળી, ઓણસદ્યાનું ભોજન, નવાં કપડાં, રમતો, ગીતો અને સમૂહ ઉત્સવથી રાજાનું સ્વાગત થાય છે. આ તહેવારમાં પાકની સમૃદ્ધિ સાથે ન્યાયી રાજ, ઉદારતા અને જ્યાં કોઈને કશાની ખોટ ન હોય એવા સમાજનું લોકમનમાં વસેલું ચિત્ર જોડાયેલું છે.

ઓણમનું મહત્ત્વ ભક્તિમાં, પરિવારની પરંપરામાં અને આ દિવસ સાથે જોડાયેલા આધ્યાત્મિક કે ઋતુના અર્થમાં રહેલું છે.

ઓણમ દસ દિવસ ચાલે છે. ઘરના બારણે ફૂલની પાંખડીઓની પૂકલમ રંગોળી પુરાય છે, અને રોજ સવારે તે વધુ મોટી થતી જાય છે. દસમો દિવસ થિરુવોણમ છે, અને એ દિવસે ઓણસદ્યા થાય છે. તેમાં કેળના પાન પર નક્કી ક્રમમાં બે ડઝન કે તેથી વધુ વાનગીઓનું શાકાહારી ભોજન પીરસાય છે. વલ્લમ કળી એટલે સાપ જેવી લાંબી હોડીઓની સ્પર્ધા, અને પુલિકળી એટલે વાઘની જેમ શરીર રંગેલા પુરુષો. આ બંને પણ આ જ દિવસોમાં થાય છે.

કેરળમાં અને દેશવિદેશમાં વસતા મલયાળી લોકોમાં હિંદુ, ખ્રિસ્તી અને મુસ્લિમ સૌ ઓણમ ઊજવે છે, ધાર્મિક તહેવાર તરીકે નહીં પણ રાજ્યના લણણીના તહેવાર તરીકે. અથમથી થિરુવોણમ સુધી દસ દિવસ ઉત્સવ ચાલે છે, અને બેકવોટરની હોડીસ્પર્ધાઓ પણ આ જ મોસમમાં થાય છે.