તરણેતરનો મેળો

તરણેતર સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાનું નાનું ગામ છે, જ્યાં ત્રિનેત્રેશ્વર મહાદેવનું મંદિર છે. પરંપરા પ્રમાણે દ્રૌપદીનો સ્વયંવર અહીં થયો હતો. એ સ્વયંવરમાં ફરતી માછલીનું પ્રતિબિંબ જોઈને તેને વીંધવાની કસોટી હતી. એ કથાની આસપાસ ભરાતો થયેલો આ મેળો આજે પણ લગ્નનો મેળો છે. પરણવા લાયક ભરવાડ કે રબારી યુવાન હાથમાં છત્રી લઈને ફરે છે. આ છત્રી પર તેણે કે તેના પરિવારે આખું વર્ષ ભરતકામ કર્યું હોય છે, અને એ છત્રી જ તેની જાહેરાત છે. કન્યાઓ જુએ છે, પરિવારો વાત ચલાવે છે, અને બાકીના ત્રણ દિવસ મંદિરના કુંડની ફરતે રાસ, હૂડો અને મેળાની ધમાલ ચાલે છે.

તરણેતરનો મેળો ગુજરાતના એવા છેલ્લા મેળાઓમાંનો એક છે, જેમાં મેળાનો મૂળ હેતુ આજે પણ એ જ છે. હવે આ ભરતકામનો સંગ્રહ થાય છે અને તે પ્રદર્શનોમાં મુકાય છે, જે બતાવે છે કે આ બધું કેટલી ઝડપથી બદલાઈ શકે.

પહેલા દિવસે સવારે ત્રિનેત્રેશ્વરના કુંડમાં સ્નાન થાય છે. છત્રી કોઈ સ્ટોલ પર શોભા માટે મુકાતી નથી, પણ હાથમાં લઈને મેળાના આખા મેદાનમાં ફેરવાય છે.