રમા એકાદશી

રમા એકાદશીની કથા રાજા મુચુકુંદની પુત્રી ચંદ્રભાગા અને તેમના પતિ શોભન સાથે જોડાયેલી છે. મુચુકુંદના રાજ્યમાં એકાદશી બહુ કડક રીતે પળાતી. શોભન શરીરે નબળા હતા, એટલે તેમને ડર હતો કે ઉપવાસ સહન નહીં થાય. તેમ છતાં સાસરે ગયા ત્યારે તેમણે ત્યાંનો નિયમ પાળ્યો, અને આકરા ઉપવાસ પછી તેમનું મૃત્યુ થયું. કથા કહે છે કે એકાદશીના પુણ્યથી શોભનને એક ભવ્ય દિવ્ય રાજ્ય મળ્યું. પણ એ ઉપવાસ મનની પાકી શ્રદ્ધાથી નહોતો થયો, એટલે એ રાજ્ય સ્થિર નહોતું. પછી એક બ્રાહ્મણ શોભનને મળ્યા અને એ સમાચાર ચંદ્રભાગા સુધી પહોંચાડ્યા. ચંદ્રભાગા બાળપણથી શ્રદ્ધાથી એકાદશી કરતાં આવ્યાં હતાં. તેમણે પોતાનાં વ્રતોનું ભેગું થયેલું પુણ્ય પતિને અર્પણ કર્યું, એટલે શોભનનું દિવ્ય રાજ્ય સ્થિર થયું અને બંને ફરી મળ્યાં. કથાનો સાર એ છે કે બહારનું તપ સાચી શ્રદ્ધાથી જ ઊંડું બને છે, અને એક વ્યક્તિની નિષ્ઠાભરી ભક્તિ બીજાના કલ્યાણ માટે અર્પણ બની શકે છે.

નામ અયોધ્યાના શ્રીરામ પરથી નહીં, રમા એટલે મા લક્ષ્મી પરથી પડ્યું છે. એ દિવાળીના ચાર દિવસ પહેલાં આવે છે, અને વ્રત કરનારા માટે દિવાળીનું અઠવાડિયું અહીંથી શરૂ થાય છે.

દિવાળી માટે ઘરની સાફસફાઈ ચાલતી હોય એ જ અઠવાડિયે આ એકાદશી આવે છે, અને લોકોને તેના વિશે મોટે ભાગે આટલું જ યાદ રહે છે. ઉપવાસ રોજની એકાદશી જેવો જ હોય છે.